Bệnh dại là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do vi-rút dại gây ra, lây truyền chủ yếu từ động vật sang người thông qua vết cắn, cào hoặc khi nước bọt của động vật nhiễm bệnh tiếp xúc với vùng da bị tổn thương, niêm mạc. Đây là bệnh có tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã xuất hiện các triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người dân chủ động thực hiện các biện pháp dự phòng đúng cách.
Hằng năm, Ngày Thế giới Phòng, chống bệnh Dại (28/9) là dịp để cộng đồng nâng cao nhận thức về bệnh dại, khuyến khích việc tiêm phòng cho vật nuôi, chủ động xử trí khi bị động vật cắn và chung tay hướng tới mục tiêu loại trừ bệnh dại.
Bệnh dại lây truyền như thế nào?
Vi-rút dại có trong nước bọt của động vật mắc bệnh và có thể truyền sang người qua:
- Vết cắn của chó, mèo hoặc các động vật có vú khác bị nhiễm vi-rút dại.
- Vết cào, liếm vào vùng da bị trầy xước.
- Nước bọt của động vật nhiễm bệnh tiếp xúc với niêm mạc mắt, miệng hoặc vùng da có tổn thương.
Trong đó, chó và mèo là những nguồn lây bệnh dại phổ biến nhất cho người.
Một điều người dân cần đặc biệt lưu ý là không nên chủ quan với những vết cắn, cào tưởng như nhỏ hoặc cho rằng chó, mèo nhà nuôi thì không có nguy cơ mắc bệnh dại. Việc đánh giá nguy cơ và chỉ định tiêm vắc-xin, huyết thanh kháng dại cần được thực hiện bởi nhân viên y tế.
Dấu hiệu cảnh báo bệnh dại
Sau khi vi-rút xâm nhập vào cơ thể, bệnh có thời gian ủ bệnh thay đổi tùy từng trường hợp. Khi bệnh dại đã xuất hiện triệu chứng, người bệnh có thể có những biểu hiện như sốt, mệt mỏi, cảm giác đau hoặc bất thường tại vị trí bị cắn, sau đó xuất hiện các biểu hiện rối loạn thần kinh.
Người bệnh có thể trở nên kích thích, bồn chồn, khó chịu, sợ nước, sợ gió, khó nuốt, co thắt cơ và rối loạn ý thức. Bệnh tiến triển nhanh và nguy cơ tử vong rất cao.
Điều quan trọng là không chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Khi đó, việc điều trị dự phòng sau phơi nhiễm đã không còn hiệu quả như giai đoạn trước khi bệnh khởi phát.
Làm gì ngay sau khi bị chó, mèo hoặc động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào?
Ngay sau khi bị động vật cắn hoặc cào, người dân cần bình tĩnh và thực hiện các bước sau:
Thứ nhất, rửa kỹ vết thương ngay lập tức bằng xà phòng và nhiều nước sạch trong khoảng 15 phút. Sau đó có thể sát khuẩn bằng dung dịch sát khuẩn phù hợp.
Thứ hai, không tự ý đắp lá, đắp thuốc, bôi các chất không rõ nguồn gốc hoặc tìm cách xử lý vết thương theo các phương pháp dân gian. Những cách làm này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và khiến việc xử trí bị trì hoãn.
Thứ ba, đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được nhân viên y tế đánh giá tình trạng phơi nhiễm và tư vấn tiêm vắc-xin phòng bệnh dại, huyết thanh kháng dại khi có chỉ định.
Việc tiêm phòng cần được thực hiện đúng lịch và đầy đủ theo hướng dẫn của cơ sở y tế. Không tự ý bỏ dở liệu trình chỉ vì vết thương đã lành hoặc con vật sau đó vẫn khỏe mạnh.
Chủ động phòng bệnh từ vật nuôi
Phòng bệnh dại không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà cần sự chung tay của mỗi gia đình và cộng đồng.
Người nuôi chó, mèo cần:
- Đưa chó, mèo đi tiêm vắc-xin phòng bệnh dại đầy đủ và đúng lịch.
- Quản lý vật nuôi, không để chó, mèo thả rông, đặc biệt tại nơi công cộng.
- Không trêu chọc, chọc phá hoặc tiếp xúc quá gần với chó, mèo và động vật có biểu hiện bất thường.
- Khi phát hiện chó, mèo có biểu hiện nghi mắc bệnh dại hoặc có hành vi bất thường, cần báo ngay cho cơ quan thú y hoặc chính quyền địa phương để được hướng dẫn xử lý.
- Không tự ý giết mổ hoặc sử dụng thịt của động vật nghi mắc bệnh dại.
Mỗi người dân – một hành động phòng bệnh
Bệnh dại là căn bệnh nguy hiểm nhưng có thể phòng ngừa hiệu quả. Mỗi người dân hãy chủ động bảo vệ bản thân và gia đình bằng những hành động đơn giản: tiêm phòng đầy đủ cho chó, mèo; quản lý vật nuôi đúng cách; không chủ quan khi bị động vật cắn, cào và đến cơ sở y tế để được tư vấn, tiêm phòng kịp thời.
Hưởng ứng Ngày Thế giới Phòng, chống bệnh Dại 28/9, hãy cùng lan tỏa kiến thức đúng về bệnh dại, thay đổi những thói quen chủ quan và chung tay xây dựng cộng đồng an toàn, khỏe mạnh.
Đừng chờ đến khi có triệu chứng. Chủ động phòng bệnh dại ngay từ hôm nay!
